ریشه های ژئوپلیتیکی بحران اقتصادی ایران

بحران اقتصادی ایران به شدت با دشمنی خود با ایالات متحده در ارتباط است. بهترین ابزار برای تنوع اقتصادی و توسعه پایدار پایان دادن به چهار دهه دشمنی بین تهران و واشنگتن است.

30 نوامبر 2020

همه گیر Covid-19 اقتصاد در حال حاضر ایران را بدتر کرده است ، اما بحران اقتصادی این کشور ریشه در عواملی فراتر از سقوط همه گیر دارد. از زمان خروج از سال 2018 ایالات متحده از برنامه جامع عمل (JCPOA) ، مشخص شده است که مشکلات اقتصادی ایران - به ویژه کاهش ارزش ارز آن - به شدت با وقایع کلیدی سیاسی و ژئوپلیتیکی ارتباط دارد. نوسانات در نرخ ارز و استهلاک ارز ایران نشانه ای از اقتصاد ناسالم است.

استهلاک عظیم ریال در برابر سایر ارزها طی یک دهه گذشته ، وخیم تر شدن شرایط تجارت ایران در مقابل سایر نقاط جهان را روشن می کند. نرخ ارز یک کشور نشانگر عملکرد و شرایط تجارت اقتصاد آن با اقتصاد جهانی است. بنابراین ، با شرایط بهتر تجارت ، یک کشور می تواند محصولات پیشرفته تری را صادر کند و به مسیر توسعه پایدار برسد ، که در بسیاری از اقتصادهای نوظهور و صنعتی تجربه شده است. 1 تراز تجاری ایران باید در نتیجه استهلاک اسمی از ارز بهبود یابد و کالاهای صادر شده را ارزان تر کند و منجر به افزایش صادرات کل شود. با این حال ، به دلیل استهلاک ریال ، کالاهای وارداتی ایران گران تر می شوند و منجر به کاهش واردات می شوند. با این حال ، ایران به وارد کردن بسیاری از محصولات پیشرفته مانند داروسازی ، دستگاه های پزشکی و ماشین آلات بستگی دارد و یک استهلاک ارز بیشتر منجر به عرضه گران تر این محصولات می شود.

علاوه بر این ، نوسانات بالای نرخ ارز یک کشور معمولاً از نظر تجارت باعث بی ثباتی می شود. نرخ ارز ایران طی سه سال گذشته با نوسانات قوی کاهش یافته است (شکل 1 را در زیر ببینید). این امر به دلیل استهلاک مداوم ریال و کمبود و قیمت های بالا در عرضه کالاها به بازار ایران ، شوک تعدیل نامتقارن در تراز تجاری ایجاد کرده است. 2

ارز ملی ایران یکی از اصلی ترین شاخص های سلامت اقتصادی ایران است ، و از ژانویه سال 2018 ، ریال با 450 درصد نسبت به دلار آمریکا به طور عظیم ، از 42. 880 ریال تا یک دلار آمریکا تا 318. 560 ریال در 18 اکتبر 2020 کاهش یافته است. در حالی که این است. نرخ بازار ، واردات عمده با نرخ رسمی تأمین می شود ، که از مارس 2019 42000 ریال در هر دلار ثابت شده است. اولین استهلاک اصلی ریال در ماه های منتهی به خروج ایالات متحده از JCPOA در ماه مه 2018 آغاز شد (به این موارد مراجعه کنید. خط عمودی نارنجی در شکل 1). در سپتامبر سال 2018 ، بانک مرکزی ایران (CBI) با استفاده از نرخ ارز رسمی (خط عمودی آبی در شکل 1) اقداماتی را برای تخصیص ارز برای واردات عمده از طریق درآمدهای صادراتی انجام داد. این مانع استهلاک ریال در بازار دوم (غیر رسمی) فقط برای یک دوره کوتاه شد و مسیر استهلاک دوباره ادامه یافت تا اینکه تهران در 8 مه 2019 محدودیت های غنی سازی اورانیوم خود را برداشته است (خط عمودی قهوه ای در شکل 1). سپس ، ریال تا 13 نوامبر 2019 کمی مورد قدردانی قرار گرفت. در 14 نوامبر 2019 ، دولت ایران یارانه بنزین را کاهش داد ، که باعث ناآرامی های گسترده در سراسر کشور شد و به دنبال آن یک سرکوب وحشیانه بود. از آن زمان ، ریال همچنان ارزش خود را از دست می دهد.

شکل 1 - توسعه نرخ ارز اسمی بین دلار ایالات متحده و ریال ایران

منبع: TGJU - شبکه بازارهای مالی

کمپین "حداکثر فشار"

با این حال ، این استهلاک ریال علیه دلار نه بی سابقه است و نه غیر منتظره. ایران به دلیل تحریم های ثانویه ایالات متحده که تقریباً دو سال پیش در ماه مه 2018 اعمال شده است ، درآمدهای صادراتی زیادی از دست داده است. این تحریم های ثانویه شرکت ها را از کشورهای سوم که درگیر تجارت و تجارت با ایران هستند مجازات می کند. بنابراین ، تحریم ها اجازه نمی دهند که ایران به راحتی صادرات کند. براساس اعلام بانک جهانی ، پیش بینی می شود اقتصاد ایران در سال سوم رکود اقتصادی 5. 3 درصد قرارداد داشته باشد ، بیشتر به دلیل همه گیر Covid-19. بنابراین ، تا پایان سال 2020 ، اندازه اقتصاد ایران قبل از خروج ایالات متحده از JCPOA ، کمتر از 83 درصد از سطح 2017 خود خواهد بود.

کمپین "حداکثر فشار" ایالات متحده ، صادرات نفت ایران را کاهش داده است و از 2. 6 میلیون بشکه در روز (BPD) در ماه مه 2018 سقوط کرده است ، تا بیشتر از سال جاری بین 600000 تا 700،000 بشکه در روز باشد. 3 علیرغم افزایش اخیر صادرات هیدروکربن ، درآمدهای سخت ارز در ایران بسیار تنگ است ، زیرا مشکلات در بازگشت این وجوه همچنان ادامه دارد. ایران برای تأمین مالی واردات خود به طور فزاینده ای محصولات و تولید را به کشورهای همسایه صادر کرده است. با این حال ، به دلیل بسته شدن همه گیر و مرزی Coronavirus با کشورهای همسایه ، حتی این صادرات محدود شده است. در نتیجه ، ذخایر ارزی ایران به دلیل کاهش صادرات در حال کاهش است و در نتیجه کسری تجاری قابل توجهی ایجاد می شود. CBI و دولت ، که این ذخایر را کنترل می کنند ، تلاش کردند تا چندین دهه مازاد تجارت را حفظ کنند. ایران تا سال 2012 ، هنگامی که تحریم های بین المللی و سازمان ملل متحد تجارت بین المللی خود را فلج کرده بود ، از مازاد حساب فعلی برخوردار بود. مازاد در ذخایر ارز انباشته شده بود ، اما دسترسی به این ذخایر در سال 2012 و از سال 2018 توسط تحریم های ثانویه ایالات متحده توسط تحریم های بین المللی و از سال 2018 مانع شد. با این حال ، ایران به شدت به واردات ، از خوراک دام و مواد غذایی اولیه ، به محصولات بسیار پیشرفته ای مانند داروهای خام و فله ، لوازم الکتریکی ، تجهیزات فناوری اطلاعات و ارتباطات ، ماشین آلات و کالاهای سرمایه و تجهیزات دارویی متکی است. بنابراین ، با کاستی های ارز سخت و خارجی در بازار ایران ، فشار مستقیم تقاضا برای ارز خارجی برای واردات محصولات مورد نیاز وجود دارد.

افزایش تنش های ژئوپلیتیکی

دومین دلیل در مورد شرایط اقتصادی آشفته ایران افزایش تنش های ژئوپلیتیکی است. علاوه بر کمبود ارز سخت به دلیل عدم درآمدهای صادرات ، شورای بین المللی آژانس انرژی اتمی (IAEA) قطعنامه فرمانداران علیه NPT تهران (پیمان منع گسترش سلاح های) عامل حفاظت یکی دیگر از عوامل استهلاک RIAL است. اولین قطعنامه مهم علیه ایران از سال 2012 ، از "انکار دسترسی به دو مکان مشخص شده توسط آژانس بین المللی انرژی هسته ای تحت پروتکل اضافی و عدم شفاف سازی در مورد سؤالات آژانس مربوط به مواد هسته ای غیرقابل اعلام و فعالیتهای مرتبط با هسته ای در ایران ، ابراز تاسف کرد."پس از تصویب قطعنامه ، ریال با استهلاک شدید دیگری علیه دلار روبرو شد. قطعنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی باعث پرواز سرمایه از طریق دلار در بازار دوم شد. این الگوی مشابهی را پس از قطعنامه قبلی آژانس بین المللی انرژی اتمی در اکتبر 2012 به یاد می آورد. در ماه مه 2012 ، نرخ ارز در حدود 15،750 ریال در هر دلار بود - پس از قطعنامه اکتبر 2012 ، این نرخ به حدود 33،000 ریال در هر دلار دو برابر شد. این یکی از شدیدترین استهلاک ارز ایران در دهه های اخیر بود.

ریال ایران در سپتامبر سال 2020 به رکورد منفی دیگری در ارزش خود در برابر دلار رسید و 273،000 ریال را در بازار غیر رسمی به فروش رساند ، روز بعد از آنکه رئیس جمهور ترامپ اعلام کرد که تمام تحریم های سازمان ملل متحد در ایران دوباره تحمیل شده است. مجدداً در اول اکتبر ، ارز ایران به رکورد جدید دیگری رسید که در 300،000 ریال در برابر دلار آمریکا ایستاده است. با تأیید ارتباط بین کاهش ارزش ریال و وقایع ژئوپلیتیکی ، عبدولناسر همماتی ، فرماندار CBI ، گفت که اعلامیه دولت ترامپ در 29 سپتامبر مبنی بر "قطع کامل سیستم مالی ایران" با مجموعه ای از تحریم ها "اثر روانی" بر روی "تأثیر روانی" داشته استبازار تبادل خارجی کشور. با این حال ، Hemmati همچنین نسبت به بازگشت برخی از دارایی های یخ زده ایران (به ویژه 3 میلیارد دلار از عراق برای صادرات برق و گاز و همچنین 7 میلیارد دلار از کره جنوبی برای صادرات نفت خام) ابراز خوش بینی کرد ، اگرچه بدون ارائه جزئیات مشخص.

در مقابل ، وقایع ژئوپلیتیکی اخیر تأثیر مثبتی داشته است.

در مقابل ، وقایع ژئوپلیتیکی اخیر تأثیر مثبتی داشته است. در اکتبر سال 2020 ، تحریم اسلحه سازمان ملل علیه ایران ، همانطور که در JCPOA پیش بینی شده بود ، برداشته شد. اگرچه این امر بعید است که تغییر و نوسازی زرادخانه نظامی ایران شود ، اما توسط ایران به عنوان پیروزی سیاسی علیه کمپین ایالات متحده "حداکثر فشار" تجلیل می شود و انتظارات را در بازار ایران بهبود می بخشد. تقریباً بلافاصله ، ریال در برابر USD حدود 10 درصد قدردانی کرد (به سمت راست ترین خط عمودی در شکل 1 مراجعه کنید). علاوه بر این ، شکست دونالد ترامپ در انتخابات اخیر ریاست جمهوری ایالات متحده تأثیر مثبت دیگری بر بازار ایران داشت: ریال به طور خلاصه با 10 درصد دیگر قدردانی کرد. کسانی که ارزهای خارجی را به عنوان یک سرمایه گذاری در اختیار دارند ، بلافاصله آن را به بازار عرضه کردند تا از ضررهای بیشتر جلوگیری کنند. همچنین صادرکنندگان درآمد خارجی بیشتری را به بازار تزریق کردند. با این حال ، این وضعیت ناپایدار است زیرا ایران تا زمانی که تحریم های ایالات متحده همچنان ادامه داشته باشد ، هنوز با کسری تجاری روبرو است.

سیاست های مضر داخلی

نتیجه را می توان رکود نامید ، که در آن هم تورم بالا و هم رکود در همان زمان اتفاق می افتد.

فشار تورمی ، نتیجه سیاست های بد داخلی ، رکود اقتصادی کشور را تشدید می کند. از آنجا که قیمت کالاهای وارداتی به دلیل استهلاک ریال صعود می کند ، دولت نمی تواند بسته محرک مالی خود را تأمین کند ، زیرا درآمد نفت توسط تحریم های ایالات متحده مسدود می شود. برای حمایت از هزینه های خود ، دولت اوراق قرضه را از طریق عملیات بازار آزاد صادر کرد. این اوراق ممکن است به بدهی دولت قبلی که توسط موسسات دولتی مانند سازمان تأمین اجتماعی ادعا می شود ، اضافه شود. با این حال ، بقیه بودجه دولت و محرک مالی معرفی شده برای مقابله با همه گیر باید با افزایش عرضه پول تأمین شود. از آنجا که تولید ناخالص داخلی در حال کاهش است و پول در گردش در اقتصاد در حال افزایش است ، افزایش عرضه پول به طور مستقیم منجر به قیمت های بالاتر می شود. در نتیجه ، در اقتصاد با افزایش تورم و با نرخ بهره اسمی کوچکتر از تورم ، پس انداز در بانک ها سرمایه گذاری نمی شود در حالی که سرمایه به سرمایه گذاری های غیرمولد و سوداگرانه در بازار ارزهای خارجی و بورس سهام تهران پرواز می کند. این وضعیتی است که در آن اوراق قرضه دولتی برای بانک ها و افراد سودآور نیست و فضای مالی دولت محدودتر می شود. نتیجه را می توان رکود نامید ، که در آن هم تورم بالا و هم رکود در همان زمان اتفاق می افتد.

یک مسیر به جلو

"اقتصاد مقاومت" ایران ممکن است دیگر کار نکند ، که به توضیح اینکه چرا رژیم به شدت به سرکوب برای جلوگیری از قیام بعدی متکی است ، کمک می کند.

در حال حاضر ، ایران در تلاش است تا یک سیاست اقتصادی مناسب را برای حل مشکلات خود پیدا کند زیرا همچنان تحت تحریم ها باقی مانده و فاقد دسترسی به ذخایر خارجی و تأمین مالی بین المللی است. اولویت در کوتاه مدت ، تحریک رشد اقتصادی است ، با استفاده از فضای مالی همانطور که دولت با کمک های مستقیم نقدی و یارانه به برخی از بخش های آسیب پذیر انجام داد. در نهایت ، این محرک حدود 6 درصد از تولید ناخالص داخلی ایران بود.

با این حال ، دولت با کمبود درآمد روبرو است و بودجه خود را از طریق عملیات بازار آزاد تأمین می کند ، زیرا هیچ طلبکار بین المللی برای تأمین مالی پروژه های سرمایه گذاری زیرساخت ها نداشته است. صدور پول برای تأمین مالی بودجه دولت منجر به تورم زیاد ، ناپایداری های کلان اقتصادی و استهلاک نرخ ارز شد. اگر دولت به اجرای سیاست های مالی خود از طریق بانک مرکزی ادامه دهد ، به اصطلاح "پول هلیکوپتر" ممکن است اقتصاد را بی ثبات کند. به عبارت دیگر ، "اقتصاد مقاومت" ایران ممکن است دیگر کار نکند ، که به توضیح اینکه چرا رژیم بیشتر به سرکوب متکی است تا از قیام بعدی جلوگیری کند.

به همان اندازه که مشکلات اقتصادی فعلی ایران نتیجه خروج ایالات متحده از JCPOA و تنظیم مجدد تحریم های ثانویه بوده است ، چشم انداز یک دولت جدید ایالات متحده ، اتاق تنفس را به عنوان اتاق تنفس ارائه می دهد زیرا رئیس جمهور منتخب ممکن است اگر ممکن است به JCPOA بازگرددایران به رعایت دقیق خود با این معامله باز می گردد. اما تا زمانی که بایدن در ماه ژانویه وارد کاخ سفید نشود ، جمهوری اسلامی باید با "اقتصاد مقاومت" خود در برابر "حداکثر فشار" واشنگتن مقاومت کند ، بسیار توسط مشاغل دستگاه نظامی آن کارگردانی می شود. سهم عمده ای از فعالیت های اقتصادی در ایران توسط شرکتهای نیمه عمومی بسیار بزرگ ، بنیادهای به اصطلاح (استخوانی) و ستاد اجرایی (ستاد) که رهبری آنها توسط رهبر عالی از رده فرماندهان سابق انقلابی اسلامی منصوب شده است ، اداره می شود. سپاه نگهبانان (IRGC). این شرکت ها معمولاً از مالیات در گردش مالی یا ارزش افزوده معاف هستند و چندین شرکت هلدینگ در بورس اوراق بهادار فعال فعال هستند. انتظار می رود که این شرکت ها "اقتصاد مقاومت" را از طریق بحران مداوم هدایت کنند ، که ممکن است فساد بیشتر در بالاترین سطح قدرت باشد.

در عین حال ، تهران امنیت داخلی خود را تقویت کرده است ، زیرا می ترسد موج بعدی ، به طور بالقوه شدیدتر از اعتراضات خیابانی. این بیماری همه گیر به عنوان یک کاتالیزور در اینجا عمل کرده است ، زیرا فقیر و بیکاران شرایط خود را بدتر می کنند و به طور موثری احساس می کنند که آنها چیز دیگری برای از دست دادن ندارند. معترضین در دو تحولات گذشته در سراسر کشور در ایران بیشتر از بخش های فقیرتر جامعه مورد استقبال قرار گرفتند و این به یک تهدید امنیتی برتر برای جمهوری اسلامی تبدیل شده است.

بهترین راه حل-برای ایران-برای پایان دادن به دشمنی چهار دهه با ایالات متحده ، به سر می برد.

بحران اقتصادی ایران به شدت با دشمنی خود با ایالات متحده در ارتباط است. تنها در صورتی که دولت بایدن ورودی واشنگتن را به JCPOA بازگرداند و تحریم ها را کاهش دهد ، ممکن است راهی برای خارج از مشکلات اقتصادی کشور وجود داشته باشد. همچنین ، با توجه به پیچیدگی تسکین یک رژیم تحریم های بسیار جامع و عدم قطعیت در مورد آینده سیاست های ایالات متحده ، بهترین راه حل-برای ایران-برای پایان دادن به دشمنی چهار دهه با ایالات متحده ، هرچند که مسلماً این یک سناریوی بعید است. با این حال ، این تنها راه برای ایران است تا بتواند اقتصاد خود را به طور معناداری متنوع کند ، پتانسیل عظیم خود را باز کند و ذخایر بزرگی از سرمایه انسانی را پرورش دهد ، که به آن کمک می کند تا وارد مسیر توسعه پایدار شود.

مهدی قدیسی یک اقتصاددان در موسسه مطالعات اقتصادی بین المللی وین (WIIW) است. او را در توییتر mmghodsi دنبال کنید.

علی فتح الله-نجاد یکی از همکاران ارشد غیر مقیم در مرکز شرقی آفریقا-میدل شرقی (AMEC) در ژوهانسبورگ است. او را در توییتر afathollahnejad دنبال کنید.

1 شرایط تجارت به عنوان مقدار کالاهای وارداتی که ایران می تواند توسط هر واحد محصول صادر شده خریداری کند تعریف شده است. با پیشرفت از نظر تجارت ، یک کشور می تواند از صادرات تنوع کالاها برای پرداخت واردات کالاها درآمد بیشتری کسب کند.

2 برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد تأثیر نامتقارن از استهلاک ریال بر تعادل تجارت ، به مهدی قدیسی و همکاران مراجعه کنید ، آیا رویکرد غیرخطی نامتقارن رابطه بین نرخ ارز و تجارت ایران را توضیح می دهد؟، موسسه مطالعات اقتصادی بین المللی وین (WIIW).

3 با وجود تحریم های ایالات متحده ، ایران در ماه سپتامبر موفق شد صادرات نفت خود را به میزان قابل توجهی افزایش دهد تا بیش از یک سال دیده نشود. اعتقاد بر این است که صادرات ، در هر دو خام و میعانات ، به 1. 5 میلیون بشکه در روز رسیده است ، در حالی که در ماه آگوست تخمین زده می شود که بین 600000 تا 700000 بشکه در روز قرار دارد. در مقایسه ، قبل از تحریم مجدد تحریم های ایالات متحده در اواسط سال 2018 ، صادرات ایران 2. 7 میلیون بشکه در روز بود که پس از آن تجزیه شد. وزیر نفت بیجان نامدار زنگان در پارلمان ایران اعتراف کرد که صادرات نفت "به نام ایران" با "اسناد صادراتی و مشخصات حمل و نقل بارها و بارها تغییر یافته است". اگرچه ردیابی بین المللی چنین فعالیت های غیرقانونی تانکر بسیار بهبود یافته است ، اما مشخص نشده است که مسیرها و مقصد هایی که صادرات داشته است ، مشخص نشده است. رادیو FARDA ، 1 اکتبر 2020 ، "صادرات نفت ایران در حال ظهور ، با وجود تحریم ها" را ببینید.

کارنگی در مورد مسائل مربوط به سیاست های عمومی مواضع نهادی نمی کند. نظرات ارائه شده در اینجا از نویسندگان (ها) است و لزوماً منعکس کننده نظرات کارنگی ، کارکنان آن یا معتمدان آن نیست.